Nawigacja

Artykuły » Historia » Historia ZSS

Historia ZSS

Jakub Grabowski | Kategoria: Historia | 0 komentarzy | 1344 czytań | Drukuj
Związek Strzelecki (ZS) - organizacja paramilitarna założona w Galicji w 1910 z inicjatywy nielegalnego Związku Walki Czynnej. "Związek Strzelecki" działał legalnie na podstawie statutu zatwierdzonego przez władze austriackie, we Lwowie pod nazwą "Związek Strzelecki", a w Krakowie jako "Towarzystwo Strzelec". Kierowała nim Komenda Główna Związków Strzeleckich z siedzibą we Lwowie, z komendantem J. Piłsudskim i szefem sztabu K. Sosnkowskim.

Komendzie Głównej podlegały Komendy Okręgowe: w Krakowie (Galicja Zachodnia), Rzeszowie (Galicja Środkowa) i Lwowie (Galicja Wschodnia) oraz Komenda Królestwa Polskiego i Komenda Zagraniczna. Organizacje strzeleckie działające w zaborze pruskim i Królestwie Polskim pozostawały w konspiracji. W Galicji "Związek Strzelecki" organizował szkoły podoficerskie i oficerskie, mógł korzystać ze strzelnic wojskowych, odbywać ćwiczenia oraz kupować broń i amunicję. Jego członkami byli przedstawiciele wszystkich warstw społecznych, kierunków i partii politycznych (z wyjątkiem SDKPiL). Szczególną rolę w rozbudowie organizacji odegrali studenci Uniwersytetu Jagielońskiego.

W maju 1913 zlikwidowano Komendę Główną, jej funkcję przejął Wydział Wojskowy Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której komendantem wojskowym został Piłsudski. W chwili wybuchu I wojny światowej Związek Strzelecki liczył 8000 członków zrzeszonych w 200 kołach strzeleckich. Członkowie "ZS" i Polskich Drużyn Strzeleckich stanowili podstawę Legionów Polskich, walczących u boku państw centralnych, oraz konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Główni działacze: J. Piłsudski, K. Sosnkowski, E. Rydz-Śmigły, W. Sikorski, M. Kukiel, W. Sławek, J. Stachiewicz, A. Prystor, K.J. Zamorski, W. Tetmajer. Organy prasowe: "Strzelec", "Bellona Polska" i "Przegląd Wojskowy".

Z myślą o zapewnieniu materialnych podstaw działania tym organizacjom, w 1912 na zjeździe w Zakopanem Józef Piłsudski powołał do życia Polski Skarb Wojskowy. W tym samym roku został komendantem wojskowym Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KTSSN). Po wybuchu I wojny światowej Piłsudski ogłosił mobilizację oddziałów strzeleckich. Utworzona w Krakowie kompania kadrowa przekroczyła granicę z Królestwem w dniu 6 VIII 1914. Wobec braku poparcia ze strony mieszkańców zaboru rosyjskiego próba wzniecenia powstania nie powiodła się. Austriacy zażądali wcielenia strzelców do armii austriackiej. Pod auspicjami Austrii ze Strzelca, Sokoła i Drużyn Bartoszowych powstają Legiony Polskie, których dowództwo powierzone zostaje Piłsudskiemu. Walczą one na froncie wschodnim z Rosją po stronie Austro-Węgier i Niemiec.


Reaktywowanie Z. S. "Strzelec"

Na III - im Kongresie Konfederacji Polski Niepodległej w 1989 r. (jeszcze przed odzyskaniem niepodległości), z inicjatywy jej Przewodniczącego Leszka Moczulskiego zostaje podjęta uchwała o reaktywowaniu Związku Strzeleckiego "STRZELEC". Pierwszym aktem potwierdzającym wznowienie działalności Z. S. "STRZELEC" był zorganizowany w Juszczynie (Beskid Makowski) pierwszy kurs instruktorsko - metodyczny dla kierowniczej kadry "STRZELCA" który prowadził osobiście kpt. rez. Włodzimierz Olszewski, powołany do Kwatery Głównej na stanowisko Szefa Wydziału Szkolenia.

Młodzi instruktorzy po złożeniu przyrzeczenia na polanie leśnej w dniu 5 sierpnia 1989 r. przybyli do Krakowa, gdzie wzięli udział w mszy za Ojczyznę w Katedrze na Wawelu. Stając obok dawnych legionistów i członków pierwszych formacji "STRZELCA" stali się kolejną zmianą pokoleń walczących o niepodległość Polski. Następnie w podziemiach Katedry przy grobie marszałka J. Piłsudskiego nastąpiło symboliczne przekazanie "maciejówki" przedstawicielowi kolejnego pokolenia walczącego o niepodległość Polski, przemawiali dawni podkomendni Marszałka oraz Leszek Moczulski - Komendant Główny reaktywowanego Związku.

W dniu następnym spod krakowskich Oleandrów wyruszyły pierwsze formacje "STRZELCA". W forsownym, pełnym okolicznościowych wieców i uroczystości marszu. "Szlakiem Pierwszej Kadrowej" nastąpiła integracja poszczególnych ugrupowań niepodległościowych ze strzelcami. Za maszerującymi kolumnami, przed i po bokach przemykały się ubeckie pojazdy, z których wyglądali umundurowani i utajnieni funkcjonariusze, dostrzegający nowe niebezpieczeństwo dla walącego się systemu.

Jak feniks z popiołów odrodziła się młodzieżowa organizacja, która w okresie zaborów przygotowywała kadry do walki o niepodległość Polski. Przeszkody stawiane przez postkomunistyczną nomenklaturę spowodowały, że Związek został zarejestrowany dopiero po roku t. j. 13 czerwca 1990r. Do roku 1996 Komendantem Głównym Z.S. "Strzelec" był Leszek Moczulski a Szefem Sztabu Kwatery Głównej początkowo był ppłk rez. Stanisław Dronicz a potem mjr rez. Włodzimierz Olszewski. Świętem organizacyjnym wszystkich strzelców jest dzień 6 sierpnia obchodzony uroczyście w oddziałach na pamiątkę największego czynu Związku Strzeleckiego jakim było rozpoczęcie walk o niepodległość Polski przez I Kompanię Kadrową w dniu 6 sierpnia 1914 roku.

Komentarze

Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.